De activa-passiva overeenkomst: Strategisch herstructureren en bedrijfsonderdelen overnemen

Bij de koop of verkoop van een onderneming wordt vaak direct gedacht aan een traditionele aandelenoverdracht (een share deal). Binnen het mkb wint een heel andere structuur echter terrein: de activa-passiva transactie (een asset deal). Hierbij wisselen niet de aandelen van de BV van eigenaar, maar selecteert de koper heel specifiek welke bezittingen en verplichtingen hij overneemt.

De juridische spelregels van zo’n bedrijfsovername worden vastgelegd in een koopovereenkomst activa. Hoewel deze constructie maximale flexibiliteit biedt, kent het traject ook een aantal scherpe juridische en fiscale kanttekeningen.

Wat is een activa-passiva transactie precies?

In tegenstelling tot een aandelenoverdracht blijft de juridische entiteit (de BV) van de verkoper bij een activa-transactie volledig buiten schot. De koper winkelt als het ware in de onderneming en stelt zelf een pakket samen. Onder de over te dragen activa kunnen vallen:

• Tastbare zaken: Inventaris, machines, bedrijfspanden en voorraden.

• Intastbare zaken: Intellectuele eigendomsrechten (merken en patenten), goodwill, handelsnamen en klantenbestanden.

• Overige posten: Lopende contracten en personeelsleden.

Eventuele schulden of historische verplichtingen (de passiva) blijven in principe achter in de BV van de verkoper, tenzij partijen expliciet afspreken dat de koper bepaalde schulden overneemt. Dit maakt de transactie voor kopers zeer aantrekkelijk om claims uit het verleden te ontwijken.

Waarom kiezen voor een koopovereenkomst activa?

De keuze voor een asset deal is vaak een strategische beslissing. Het is de aangewezen structuur wanneer een koper wel de winstgevende activiteiten wil overnemen, maar de historische risico’s van de bestaande BV weigert te dragen.

Daarnaast is het een ideaal instrument als er slechts één specifiek bedrijfsonderdeel wordt verkocht, of wanneer er sprake is van een doorstart na een faillissement. Omdat het apart overdragen van bezittingen nauw luistert, is het cruciaal dat de inventarisatie en contractering feilloos gebeuren. Het is daarom verstandig om het gehele proces strategisch te laten begeleiden door een ervaren advocaat ondernemingsrecht van CKH Advocaten.

De grote valkuil: Automatische overgang van personeel

De grootste misvatting bij een activa-transactie is dat de koper vrij is om te kiezen welk personeel hij overneemt. De wet beschermt werknemers rigoureus via de regels omtrent Overgang van Onderneming (artikel 7:662 BW).

Als de identiteit van de onderneming of het bedrijfsonderdeel bij de overdracht behouden blijft (omdat de activiteiten, de klantenkring en de bedrijfsmiddelen nagenoeg hetzelfde blijven), gaan alle betrokken werknemers automatisch mee over naar de koper. Zij behouden daarbij hun volledige opgebouwde rechten, salarishoogte en dienstjaren. Dit kan voor de koper een enorme en onvoorziene financiële post betekenen.

Of er in uw specifieke casus sprake is van een wettelijke overgang, moet vooraf grondig worden geanalyseerd om nadelige verrassingen uit te sluiten.

Wat moet er minimaal in de overeenkomst staan?

Omdat er bij een activa-transactie geen sprake is van een automatische overgang van het geheel, moet elk onderdeel afzonderlijk en gespecificeerd worden overgedragen. Een waterdichte koopovereenkomst activa bevat daarom sluitende afspraken over:

• De exacte afbakening: Een gedetailleerde bijlage (activalijst) waarin staat wat wel en specifiek niet overgaat.

• Contractsovername: Afspraken over de medewerking van leveranciers en klanten, aangezien contracten niet automatisch overgaan zonder hun toestemming.

• Garanties en vrijwaringen: Wie is aansprakelijk als een klantenbestand na de overdracht waardeloos blijkt te zijn, of als er verborgen gebreken aan machines aan het licht komen?

Indien er na de overdracht onenigheid ontstaat over de uitleg van garanties, de betaling van een earn-out (een prestatieafhankelijke koopprijs) of achtergebleven verplichtingen, kan de schade snel oplopen. In dat geval is de bijstand van een deskundige procesadvocaat van CKH Advocaten onmisbaar om uw gelijk te halen voor de rechter of tijdens een arbitrageprocedure.

Activa-deal of aandelenoverdracht?

Een activa-transactie is niet per definitie de heilige graal. Soms is een aandelenoverdracht simpelweg efficiënter. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer een onderneming over unieke, niet-overdraagbare vergunningen beschikt, of wanneer de fiscale structuur (zoals de herinvesteringsreserve) een integrale voortzetting in de bestaande BV vereist.

Elke bedrijfsovername vraagt om een scherpe afweging tussen commerciële belangen, fiscale optimalisatie en juridische risicobeperking. Overweegt u een bedrijf of bedrijfsonderdeel te kopen of te verkopen? Laat u dan in een vroeg stadium adviseren en ondersteunen bij het opstellen van contracten door CKH Advocaten. Zo legt u een solide fundament voor een succesvolle transactie.